آدام اسمیت

آدام اسمیت (Adam Smith) اقتصاددان و فیلسوف اسکاتلندی بود. او یکی از چهره‌های شاخص دوران «رنسانس اسکاتلند» و از پیشگامان تفکر درباره «اقتصاد سیاسی» است. متخصصان اسمیت را «پدر علم اقتصاد» و «پدر سرمایه‌داری» نامیده‌اند.

وی برخلاف بسیاری از پیشینیان و هم‌عصران خود، توزیع ثروت و قدرت را در جامعه به «اراده خداوند» نسبت نمی‌داد و به آن دسته از عوامل طبیعی، سیاسی، اجتماعی و... پرداخت که در کسب ثروت و قدرت توسط برخی طبقات و محروم ماندن طبقات و افراد دیگر نقش دارند.

وی دو اثر ماندگار تالیف کرده است: نظریه عواطف اخلاقی (در سال ۱۷۵۹) و تحقیقی پیرامون ماهیت و اسباب ثروت ملل (سال ۱۷۷۶). کتاب دوم که با نام «ثروت ملل» شناخته می‌شود مهم‌ترین اثر او و یکی از نخستین کتاب‌هایی است که اقتصاد را به صورت یک نظام سازمان‌یافته و قابل درک و یک رشته مستقل در مطالعات آکادمیک معرفی می‌کند.

آدام سال ۱۷۲۳ متولد شد. وی در دانشگاه گلاسگو و کالج بالیول دانشگاه آکسفورد به تحصیل در رشته فلسفه اجتماعی پرداخت. در همین دوران بود که به مفاهیمی چون منطق، آزادی‌های شهروندی و آزادی بیان علاقه‌مند شد.

پس از فارغ‌التحصیلی، کلاس‌های پرطرفدار و موفقی در دانشگاه ادینبورگ برگزار نمود که مقدمه همکاری او را با دیوید هیوم، دیگر فیلسوف شناخته شده دوره رنسانس اسکاتلند، فراهم کرد.

در سال ۱۷۵۱، در مقام استاد منطق به دانشگاه گلاسگو پیوست و به زودی، به سمت مدیریت گروه فلسفه اخلاقی دانشگاه منصوب شد. یک سال بعد به عضویت انجمن فلسفه ادینبورگ درآمد.

سیزده سال از زندگی خود را صرف تدریس، تحقیق و پژوهش کرد؛ دورانی که همواره از آن به عنوان «مفیدترین، شادترین و شرافتمندانه‌ترین سال‌های زندگی» خود یاد می‌کرد.

به مرور، توجه خود را بیش از اخلاق، معطوف به حوزه اقتصاد کرد. در همین زمان بود که یکی از نظرات تحول‌آفرین خود را مطرح کرد. او عقیده داشت افزایش ثروت یک ملت بیش از ذخایر طلا یا نقره، به میزان «کار» انجام شده توسط کارکنان و فعالان اقتصادی بستگی دارد. این عقیده پایه و اساس نظریه اقتصادی سوداگرایی (Mercantilism) را شکل داد. نظریه‌ای که در آن زمان سیاست‌های اقتصادی اروپای غربی بر آن مبتنی بودند.

 آدام چند سال به عنوان مدرس خصوصی فعالیت کرد و به لطف این شغل، توانست به شهرهای مختلف قاره اروپا سفر کند. در این سفرها بود که با متفکران بزرگی چون ولتر و بنجامین فرانکلین ملاقات کرد.

پس از پایان این سفرها، به زادگاهش برگشت و زمان خود را به نگارش «ثروت ملل» اختصاص داد. آدام اسمیت به عضویت انجمن سلطنتی لندن نیز درآمد. او در سال ۱۷۹۰ درگذشت، با این حال هنوز هم دنیای اقتصاد تاثیر نظریه‌های او را فراموش نکرده است.