ویکتور فرانکل

ویکتور امیل فرانکل (Viktor Frankl)، عصب‌شناس و روانپزشک اتریشی یهودی‌تبار بود که در خلال جنگ جهانی دوم اسیر اردوگاه‌‌های کار اجباری آلمان نازی‌ شد. او بنیان‌گذار مکتب روانشناختی «لوگوتراپی» یا معنادرمانی است.

همان‌طور که از نام آن پیدا است، این رویکرد بیش از هرچیز با معنا سروکار دارد و «جستجوی معنای زندگی» را به‌عنوان اصلی‌ترین انگیزه هر انسان درنظر می‌گیرد. لوگوتراپی بر پایه سه اصل استوار است:

۱- زندگی در هر شرایطی، حتی بدترین شرایط، دارای معنا است.

۲- انگیزه اصلی ما برای ادامه حیات، یافتن معنای زندگی است.

۳- ما می‌توانیم معنا را در کاری که انجام می‌دهیم، آنچه تجربه می‌کنیم، یا رفتاری که در برابر سختی‌ها و شرایط غیرقابل تغییر از خود نشان می‌دهیم بیابیم.

ویکتور سال ۱۹۰۵ در وین متولد شد. از نوجوانی به روانشناسی علاقه‌مند بود و حتی با فروید نیز مکاتباتی داشت. در پانزده سالگی نخستین جلسه تدریس عمومی خود را با عنوان «درباره معنای زندگی» برگزار کرد. کمی بعد به دانشگاه وین رفت تا در رشته پزشکی تحصیل کند.

ذهن تیزبین او نسبت به نابرابری‌‌های اجتماعی و ارتباط میان روانشناسی و فلسفه حساسیت زیادی داشت و به همین دلیل، مسائلی چون معنا و ارزش‌ها را محور فعالیت‌های حرفه‌ای خود قرار داد. با این حال، حادثه‌ای در راه بود. قرار بود ویکتور از زاویه‌ای کاملاً متفاوت به مفهوم معنای زندگی بنگرد...

در خلال جنگ جهانی دوم، ارتش نازی اتریش را اشغال کرد و محدودیت‌های شدیدی برای یهودیان وضع شد. مطب ویکتور مصادره شد و به‌ناچار، در خانه پدر و مادرش به طبابت پرداخت. با این حال از پا ننشست و با وجود محدودیت‌ها، به مقاومت ادامه داد.

در این دوران با ارائه گواهی‌های پزشکی دروغین، جان افراد بسیاری را از دست نازی‌ها نجات داد و در مقالاتی، از روش‌های روانشناسانه رایش سوم برای القای ایدئولوژی ملی‌گرایانه خود به افراد انتقاد کرد.

این دوران دوام چندانی نداشت، چرا که در سال ۱۹۴۲، دستگیر و به همراه همسر و مادرش، به اردوگاه کار اجباری (چند اردوگاه، از جمله آشویتز) برده شد. زندگی دشوار و سراپا رنج در این اردوگاه‌های مرگ‌بار، باعث شد توجه او به معنای زندگی و شیوه تفکر درباره این موضوع میان یهودیان اسیر، جلب شود. کتاب انسان در جستجوی معنا حاصل همین تجربیات است.

ویکتور فرانکل برخلاف بسیاری از هم‌کیشان خود، از این اردوگاه‌ها جان به‌در برد. وی پس از پایان جنگ دوم جهانی ریاست پلی‌کلینیک اعصاب وین را برعهده گرفت و مقالات و کتاب‌های متعددی منتشر کرد. او در سپتامبر سال ۱۹۹۷ در سن ۹۲ سالگی در وین درگذشت.