یادگیری چیست؟ با مفهوم آموزش دقیق تر آشنا شوید

شاید تابه حال بارها با این سوال مواجه شده اید. کارشناسان، یادگیری را یک فرایند می دانند که بر ساختار مغز تاثیر بسزایی می گذارد.  این مفهوم بسته به عوامل مختلفی که در ادامه با آن ها آشنا می شوید می تواند منجر به تغییر و عملکرد بشود یا نشود.

یادگیری چیست؟ ما در طول عمر از کودکی تا بلوغ, بعد از دوره میانسالی و تا لحظه مرگ, در حال یادگیری هستیم؛ و آن را نه فقط با رفتن به محیط آموزشی, بلکه در طی آموزش های غیر مستقیم, مطالعه, تماشای یک فیلم, رفتن به یک سفر, تجربه یک فعالیت اجتماعی و حتی در برخورد با مسائل شخصی زندگی کسب می کنیم. پس می توان در پاسخ به این سوال, این مفهوم را  یک جنبه عمومی و صددرصدی در کل عمر در نظر گرفت؛ و با درک این موضوع, می توان تعریف جامع و رسمی آن را بهتر فهمید. ضمنا پیشنهاد می کنیم که بعد از مطالعه این مطلب, خلاصه کتاب های رشد و توسعه مهارت های فردی را در سایت خلاصه کتاب بوکاپو ببینید تا با کتاب های ارزشمند این حوزه آشنا شوید.

واژه ی یادگیری, عموما برای موضوعات آکادمیک مورد استفاده قرار می گیرد. اما وقتی در مورد چیستی این مفهوم صحبت می کنیم, باید به جنبه های مختلفی غیر از آموزش علمی هم بپردازیم. محققان آموزشی اتفاق نظر دارند که مفهوم یادگیری, خیلی عمیق تر از ثبت و حفظ کردن اطلاعات در حافظه است. یادگیری عمیق و طولانی مدت شامل درک, ایجاد ارتباط میان ایده ها و دانش قبلی و جدید, تفکر مستقل و انتقادی و توانایی انتقال دانش در زمینه های جدید و متفاوت است.

با توجه به مفهومی که در پاسخ به این پرسش مطرح شد, می توان چند مورد را برداشت کرد:

1. یادگیری فرایندی است که به تغییر منجر می شود. این تغییر باعث ایجاد نتایج تجربی و افزایش پتانسیل برای بهبود عملکرد در آینده می شود. کسی که آموزش می بیند, در سطح دانش, نگرش و یا رفتار, تغییرات ملموسی را به دست خواهد آورد. در نتیجه ی این آموزش, افراد مفاهیم, ایده ها یا جهان را متفاوت تر از قبل خواهند دید و پدیده های مربوط به آن را متفاوت تر درک خواهند کرد.

2. آموزش دیدن فرایندی بی پایان است و هیچگاه به پایان نمی رسد. این مفهوم در واکنشی که افراد نسبت به تجربه های خود نشان می دهند تاثیر می گذارد.

یادگیری چیست

تعریف یادگیری در روانشناسی:

همانطور که اشاره کردیم, آموزش, فرایندی مداوم است که درست از زمان تولد فرد شروع می شود و تا لحظه مرگ ادامه می یابد. همه ما با هدف توسعه ظرفیت های انطباقی خودمان در حال تغییر و به معنای کلی در حال تعلیم هستیم. پس اینکه تعریف یادگیری در روانشناسی, چندان تفاوت و تمایزی با مفهوم اصلی آن در زندگی افراد ندارد.

برای یادگیری در این حوزه دو نکته مهم وجود دارد:

  1. حضور محرک ها در محیط؛
  2. تمایلات فطری فرد مانند تمایلات عاطفی و غریزی.

فرد در تمام مراحل زندگی با ایجاد یا بازسازی تجربیات تحت تاثیر تمایلات عاطفی و حسی به آموختن ادامه می دهد. روانشناسان در تعریف یادگیری در روانشناسی, آن را تغییرات رفتاری نسبتا دائمی تعریف می کنند که در نتیجه تجربه به دست می آید:

  • یادگیری می تواند رفتارها و واکنش های فرد را تغییر داده و بهتر یا بدتر کند؛
  • تغییر رفتار در نتیجه عمل و کسب تجربه به دست می آید؛ تغییراتی که ناشی از بلوغ یا رشد هستند را نمی توان در این دسته جای داد؛
  • تغییرات رفتاری دائمی و تا حد زیادی طولانی هستند.

انواع یادگیری

انواع یادگیری:

در این بخش با انواع یادگیری آشنا شویم. بله, تعجبی ندارد. این هم مانند دیگر جنبه های تاثیرگذار در زندگی انسان, انواع مختلفی دارد و آنطور که در ابتدای این مقاله گفتیم, تنها به آموزش های دانشگاهی یا پژوهشی ختم نمی شود.

به طور کلی انواع یادگیری عبارتند از:

  • بصری: وقتی موضوعی به کمک نمودار یا تصویر به افراد منتقل می شود.
  • شنوایی: شنیدن, راهی برای درک کامل اطلاعات از یک منبع است.
  • شفاهی: بیان اطلاعات به شیوه شفاهی و مرور آن با صدای بلند است که در حین نوشتن و خواندن اتفاق می افتد.
  • فیزیکی: در این حالت, یادگیرنده یک فعالیت فیزیکی را انجام دهد.
  • منطقی: زمانی که از مغز برای استدلال منطقی و ریاضی استفاده می کنید.
  • اجتماعی (بین فردی): اگر در اجتماعی شدن, برقراری ارتباط با افراد به صورت کلامی و هم غیر کلامی اهتمام بورزید, یادگیرنده اجتماعی هستید.
  • تنها: اگر شیوه یادگیری خصوصی و مستقلی دارید, سبک یادگیری تان هم تنها و بدون حضور دیگران است.

همچنین سه نوع اصلی از یادگیری شناختی, سه دسته بصری, شنیداری و فیزیکی را به خود اختصاص می دهند. ویژگی های مشترک هر سبک, می تواند به شما در درک چگونگی یاد گرفتن و روش های مناسب آن کمک کنند؛ بدین ترتیب می توانید مفاهیم را بهتر بیاموزید.

تفاوت یادگیری و عملکرد:

تفاوت این دو مفهوم در چیست؟ آیا تناقضی در بین آنها وجود دارد؟ البته نمی توان تناقض را انتخاب خوبی برای بیان تفاوت عملکرد و یادگیری, بدانیم. این دو مفهوم, بیشتر از هم متمایز هستند تا اینکه با هم در تناقض باشند؛ چرا که عملکرد در قالب رفتارهایی آشکار در نتیجه ی یادگیری شکل می گیرد.

البته عملکرد همیشه هم تجلی از تغییرات بدست آمده از انواع مختلف یادگیری نیست؛ به این دلیل که عملکرد, بلافاصله بعد از یادگیری رخ نمی دهد. عملکرد به عوامل مختلفی بستگی دارد. این عوامل شامل گرایش فردی, انگیزه, شرایط و موقعیتی هستند که فرد با آنها درگیر است. پس نمی توان آن را رسما, کاملا یا عینا نشات گرفته از یادگیری دانست چون عوامل دیگری هم در این واکنش دخیل هستند.

اما با این حال نمی توان کاملا هم آن را بی ربط به یادگیری و چیستی آن دانست. در واقع پس از آگاهی تعریف و انواع یادگیری است که می توانیم به عملکرد برسیم. در حالتی که تغییری در آموزش رخ نداده باشد, تغییر چندانی هم در عملکرد بوجود نمی آید, کما اینکه عوامل ذکر شده مثل شرایط را باید در این حالت در نظر بگیریم و آن را به پای یادگیری و تغییر نگذاریم.

آموزش و یادگیری

تفاوت آموزش و یادگیری:

تفاوت این دو مفهوم را می توان اینطور شرح داد: راه های مختلفی برای یادگیری وجود دارد که سر منشا تمام آن ها به آموزش ختم می شود.

یک ضرب المثل چینی می گوید: هزار معلم, هزار رویکرد دارند. پس از این ضرب المثل می توان این نکته را برداشت کرد که آموزش هم مثل یادگیری انواع مختلفی دارد که آنها را در قالب رویکردهای آموزشی می شناسیم. رایج ترین شکلی که از آموزش و یادگیری می دانیم شیوه آموزگار – محور یا دانش آموز- محور است.

در رویکرد آموزگار محور, آموزش راهی است که به یادگیری منجر می شود و منبع اطلاعات همان معلم است که قابل اعتماد و فاقد خطا است. اما رویکرد دانش آموز یا دانشجو محور کمی بالاتر از دریافت آموزش از یک منبع اطلاعاتی خاص است. در این روش, دانشجو منبعی قابل اعتماد برای کسب اطلاعات به حساب می آید. با وجود این دو محور اما همانطور که گفتیم, آموزش راه های مختلفی دارد و به یادگیری منجر می شود. در برخی موارد هم ممکن است به یادگیری منجر نشود. این موضوع طبق مسئله ای که در بخش تفاوت عملکرد و یادگیری چیست, مطرح کردیم, بسته به شرایط و عوامل مختلف متغیر هستند.

روش های یادگیری:

در قسمت پیشین به این نتیجه رسیدیم که در نتیجه آموزش به یادگیری میرسیم/نمیرسیم. حال نکته ای که باید بدانید این است که روش های یادگیری چیست و چه تفاوتی با هم دارند؟

اگر گریزی به قسمت انواع یادگیری بزنیم, می بینیم که اصلی ترین راه های یادگیری, شنیداری, جنبشی, لمسی و دیداری هستند. اینکه شما برای یادگیری بهتر به کدام می توانید اعتماد کنید, بسته به شخصیت و توانایی های شخصی تان تعیین می شوند. هرکس بسته به موقعیتی که دارد, راه های یادگیری نامبرده را انتخاب می کند.

اما آشنایی با راه های یادگیری چه فایده ای دارد؟ اگر بدانید که این روش ها تا چه حد روی ذهن و یادگیری تان تاثیر گذارند می توانید در زمینه تحصیلی بسیار موفق عمل کنید. البته همانطور که گفتیم, یادگیری فقط به جنبه تحصیل و آموزش عالی خلاصه نمی شود, پس می توان در جنبه های دیگر زندگی نیز از این روش ها استفاده کرد.

موثرترین روش های یادگیری, ابتدا دسته دیداری و سپس دسته شنیداری هستند. به طبع دیدن یک فیلم یا تماشای یک عکس از خواندن چندین صفحه مقاله یا شنیدن یک پادکست یا محتوای صوتی موثرتر است. اصولا, هرچیزی که با این دو قوه حسی انسان رابطه داشته باشد, روی یادگیری سریع و موثر که ممکن اسن به عملکرد هم بینجامد, تاثیر بسزایی می گذارد.

فرآیند یادگیری در مغز:

این اتفاق جالب برای بسیاری از ما سوال بوده و هست. ابزارهای تصویربرداری پیچیده مغز به محققان این امکان را می دهد که مغز را بررسی کرده و چگونگی یادگیری انسان را بهتر درک کنند. از این رو ما امروزه نسبت به گذشته اطلاعات بیشتری در مورد این داریم که یادگیری چیست و چطور اتفاق می افتد.

یادگیری از این جنبه, یک فرایند فیزیکی است که دانش با اتصالات سلول های مغزی نمایش داده می شود. شکل گیری این اتصالات با مواد شیمیایی داخل مغز به نام عوامل رشد شناخته می شوند. اگر کمی با علم اعصاب آشنا باشید می دانید که عوامل رشد را می توان ارتقا داد و به بهبود یادگیری کمک کرد. روال های کاری خاص, ساختار خوابی بهینه, و محدود کردن ذهن, همگی می توانند رشد و یادگیری را سرعت ببخشند. پیشنهاد بوکاپو این است که پس از مطالعه این مطلب, خلاصه کتاب ابر مغز را نیز مطالعه کنید.

ابر مغز
قدرت اعجاب انگیز مغز خود را رها سازید
اثری از دیپاک چوپرا و رودلف تانزی
22 دقیقه
کتاب صوتی موجود است
مشاهده کتاب ابر مغز

البته درست است که افراد, دارای استعدادهای ژنتیکی متفاوتی هستند اما تجربه و یادگیری, مغز ما را مثل یک ساختمان شکل می دهند و روی عملکرد و رفتار هم تاثیر می گذارند. پژوهشگران ثابت کرده اند که تعامل فعال, پیش نیاز تغییر در مغز هستند. مثلا صرفا گوش کردن به یک سخنرانی منجر به یادگیری نمی شود. طرح های آموزشی که تعامل فعال را تحریک می کنند, مثل بازی, شبیه سازی, تسهیل و غیره به یادگیری بهتر کمک می کنند.

فرایند یادگیری

فرآیند یادگیری چیست؟

حال با تعریف یادگیری آشنا شدید؛ اما آیا می دانید که فرآیند یادگیری چیست؟  این فرآیند فقط به آموزش درسی مربوط نمی شود. یادگیری به تغییر و عملکرد, البته نه همیشه, منجر می شود, و نتایج تجربی و افزایش پتانسیل بهبود عملکرد و یادگیری در آینده را تقویت می کند. فرآیند یادگیری نیز در دل همین تغییرات بوجود می آید.

در پایان پیشنهاد می کنیم حالا که با مطالعه این مقاله انگیزه ای برای تغییر پیدا کردید و آموختید که یادگیری چیست, مطلب چگونه زندگی کردن در منطقه امن به تدریج شما را می کشد را مطالعه کنید.

سوالات متداول:

  • اصول یادگیری چیست؟

اصول یادگیری شامل:

  • جذاب کردن مباحث برای یادگیری
  • آماده بودن برای یادگیری
  • ایجاد انگیزه به کمک ارائه پاداش
  • فراهم کردن محتوای کاربردی
  • استفاده از زبان مناسب برای برقراری ارتباط
  • اتکا به راه های مختلف یادگیری و آموزش

البته این موارد اصولی اساسی هستند و به همین جا خلاصه نمی شوند. اما تا وقتی که همه آنها فراهم نباشند, یادگیری رخ نخواهد داد.

  • تعریف یادگیری در روانشناسی چیست؟

از دیدگاه روانشناسان برای پاسخ به این پرسش یک تعریف کلی ارائه می شود که چندان در تضاد با تعریف رسمی آن نیست: تغییرات رفتاری نسبتا دائمی که در نتیجه تجربه رخ می دهد.

  • عوامل موثر بر یادگیری چیست؟

اینکه از چه راهی برای یادگیری استفاده شود, اصول یادگیری رعایت شود, و محوریت آموزش بر کدامیک از طرفین, آموزگار یا دانشجو (یادگیرنده) استوار باشد. همچنین عامل مهم طرز فکر نیز در این زمینه بسیار موثر است. پیشنهاد می کنیم خلاصه کتاب طرز فکر نوشته کارول دوک را در بوکاپو مطالعه کنید.

دیدگاه‌ها

پاسخ به
اپلیکیشن بوکاپو
کاربردی‌ترین اپلیکیشن مطالعه
خلاصه صوتی و متنی برترین کتاب‌ها