بیزینس پلن چیست و چطور نقشه واقعیت را می سازد؟

تعریف بیزینس پلن چیست و چه اهمیتی دارد؟ یک بیزینس پلن شامل چه بخش هایی است و قالب آن کدام است؟ درباره این مرحله مهم کسب و کار در بوکاپو بخوانید.

چرا مهم است که بدانیم بیزینس پلن چیست؟ بیایید از خورخه لوئیس بورخس پیر بپرسیم. او در داستان کوتاهی که اسمش رویا است می نویسد: در سرزمین بیابانی در ایران, برجی است بس بلند از سنگ؛ بدون سری و پنجره ای. در تنها اتاق آن که کف اش خاک است و شکل دایره دارد, میزی است چوبین و نیمکتی. در این سلول مدور, مردی به نظرم می آید که به حروفی که نمی شناسم شعری بلند برای مردی می سراید که در سلول مدوری دیگر شعری می سراید برای مردی در سلول مدوری دیگر. این سیر پایانی ندارد و هیچ کس نمی تواند آنچه را که این زندانیان می نویسند بخواند.

برج بلند سنگی بی پنجره, جایی است که کسب و کار های بی نقشه در آن گیر خواهند افتاد. صاحبان بیزینس ها هم می شوند همان آدم سلول مدور که نه ما و نه هیچکس دیگر, حتی رفقایشان, حرفشان را نمی فهمد. حرف های بی سرانجام آنها, فقط سوخت چرخیدن به دور خودشان و سلول را فراهم می کند؛ آنها در هزارتوی بی برنامگی گیر افتاده اند. راه نجاتشان چیست؟ شما می دانید: بیزینس پلن! بوکاپو قرار است در این نوشته از اهمیت, تعریف, بخش ها و قالب بیزینس پلن بگوید و در آخر هم راه نوشتن طرح را به ما آموزش بدهد.

همچنین اگر به این موضوعات علاقه دارید توصیه می کنیم تا خلاصه کتاب های بازاریابی و فروش را در وبسایت خلاصه کتاب بوکاپو ببینید.

بیزینس پلن چیست

اهمیت بیزینس پلن؛ چطور کسب و کارمان را از بیابان نمی توانم نجات دهیم؟

همه ما ایده های درخشانی که مثل شهاب سنگ در آسمان ذهنمان درخشیده اند را می شناسیم. در همان لحظه, کلی رویاپردازی کرده ایم و وقتی دوستمان آن را شنیده, گفته «وای! خیلی خفنه!». اما خب چرا به هدفمان نرسیده ایم؟ چرا اصلا راه نیفتاده ایم؟ و چرا سقوط این رویا ما را سرخورده کرده و صدای نمی توانم, نمی توانم, نمی توانم, ... در کاسه سرمان چرخیده است؟ بله! چون بیزینس پلن ما مشخص نشده است.

یادمان باشد رویاها مثل اسب های وحشی هستند, اگر رامشان نکنیم, کلکمان کنده است. اگر هم آنها را قدم به قدم به یک راه درست هدایت کنیم, آن موقع است که رقص آنها در میانه میدان, تمام لذت دنیا را به ما می بخشد. رویاها, تا زمانی که فقط رویا باشند, سر راهمان قرار می گیرند اما وقتی با یک نقشه یا طرح به آنها واقعیت ببخشیم, راه رفتن را جلوی ما قرار می دهند؛ این است اهمیت بیزینس پلن! بیزینس پلن, ما را از نمی توانم ها رها می کند و رویاهایمان را در سرزمین کسب و کار می سازد و به ما می گوید:

باید کی, کجا و چگونه شروع کنی.

  • باید ایده هایت را معنادار و ارزشمند کنی و ببینی کاربردی هستند یا هنوز جای کار دارند.
  • باید سرمایه اولیه داشته باشی یا این که هدفت باید جذب سرمایه گذار باشد.
  • راه توسعه کسب و کار چه چیز هست و چه چیزهایی نیست.
  • کی باید برای رسیدن به هدف سرسخت باشی و کی باید انعطاف داشته باشی.

پس به حرفش گوش بدهیم؛ بیزینس پلن, دوست واقع بین ماست و ما را قدم به قدم همراهی می کند تا از دره های نتوانستن به قله های اجرا برسیم.

تعریف بیزینس پلن

تعریف ساده و کاربردی بیزینس پلن

بیزینس پلن (Business Plan) اسم هایی مثل طرح کسب و کار یا طرح تجاری دارد. البته بعضی ها هم ترجیح می دهند به جای طرح از کلمه نقشه استفاده کنند تا این اصطلاح مهم را برای خودشان واضح کنند. اولین چیزی که برای تعریف بیزینس پلن به آن اشاره می شود این جمله است: بیزینس پلن, یک سند مکتوب است که .... یعنی چه؟ وقتی کلمه سند را می شنوید چه چیز به ذهنتان می رسد؟ احتمالا کلمه های مدرک, معیار, ملاک و شاهد اولین کلمات باشند. طرح کسب و کار هم دقیقا اینطور چیزی است؛ یعنی یک مدرک برای اثبات هدف داشتن شماست, یک معیار برای تایید صلاحیت شما و مسیرتان است, یک ملاک است برای فهمیدن این که دارید چه کار می کنید و همان چیزی است که هر روز به موفقیت شما شهادت می دهد. اما نکته مهم دیگر درباره این سند, مکتوب بودن آن است و این یعنی باید نوشته شده, پیاده شده, قابل اشاره, واضح و جلوی چشم باشد, درست مثل یک کتاب راهنما. پس همه چیز را باید نوشت و نباید کمر حافظه شفاهی را با کوه کلمات شکست.

حالا ادامه تعریف بیزینس پلن را ببینیم: سندی مکتوب است که به تفصیل شرح می دهد چگونه یک کسب و کار اهداف خود را تعریف می کند و دستیابی به اهداف خود را چگونه انجام می دهد. یک طرح تجاری از تمام جنبه های بازاریابی, مالی و عملیاتی, نقشه راهی مکتوب را برای شرکت ترسیم می کند. با این قطعه از چیست به چگونه سفر می کنیم تا سمفونی تعریف بیزینس پلن را کامل کنیم. پس با طرح تجاری چگونگی تعریف اهداف و چگونگی رسیدن به اهداف مشخص می شود. البته که باید این دو مورد را مفصل, با جزئیات دقیق و پله پله برای خودمان روشن کنیم تا هیولای کلی گویی آرزوهای ما را نبلعد. همه گوشه های کار هم از بخش بازایابی و مالی تا بخش اجرا باید به دقت در نظر گرفته شود تا در بعضی از بخش ها لنگ نزنیم. طرح ما باید مثل ساعت کار کند و تیک تاک آن به موسیقی لذت بردن از کار تبدیل شود.

بخش های بیزینس پلن

بخش های بیزینس پلن

یک نقشه برای این که بتواند عمل کند و فایده داشته باشد باید تمام بخش ها و انواع راهنماهایش, شناخته شود. حالا به آن مرحله ای رسیدیم که به ما می گوید بخش های مختلف بیزینس پلن کدام است و به ترتیب باید چه مراحلی را در نظر بگیریم و اجرا کنیم.

بخش اول؛ کسب و کار, بازار و محصول تان را مثل یک رمان نویس توصیف کنید

شناخت کسب و کار, فهم ایده هایی که برای آن دارید و تعیین جایگاه آن در بازاری که می خواهید به آن وارد شوید مهم ترین مرحله است. برای این کار هم باید موارد زیر را قدم به قدم انجام دهید:

  1. شناخت بازار: بازاری که می خواهید در آن کار کنید چه ویژگی هایی دارد؟ قوت ها و ضعف هایش چیست؟
  2. تحقیق درباره جایگاه احتمالی کسب و کار: فهمیدن این که با ورود به بازار, جایگاه کار شما کجا قرار می گیرد و قرار است چه جایی برای خودتان دست و پا کنید, فقط با یک تحقیق جامع ممکن می شود. یادتان باشد که دانش, قدرت است پس قوی باشید.
  3. مطالعه درباره سایر داده ها و اطلاعات: اطلاعات موجود را نسبت به تحقیقات خودتان در نظر بگیرید تا بفهمید چه نیازهایی شناسایی شده و به کدام نیازها پاسخی داده نشده است. تجربه ها و داده های دیگران مثل رد پاهایی در مسیر به شما کمک می کند.
  4. توصیف دقیق ویژگی های محصول: محصول شما دقیقا چیست و چه کاری می کند؟ می تواند تا کجا پیش برود؟ در بازار چه تغییراتی ایجاد می کند و واکنش مخاطبان به آن چیست؟ جواب این سوال ها می تواند شما را تیزبین و دقیق کند.
  5. بیان مشکل و راه حل: مشکلی که محصول یا خدمات شما می تواند آن را رفع کند را باید مشخص کنید و راه حل دقیق آن را ارائه دهید.
  6. هدف های بیزینس: هدف مثل یک میدان مغناطیسی شما را روی مدارهای موفقیت قرار می دهد پس خیلی واضح آن را مشخص کنید.

با این کار می توانید بفهمید در قسمت های مختلف مسیر چه چالش هایی دارید و باید در هر قسمت با چه سرعتی حرکت کنید.

بخش دوم؛ مشخص کنید اندازه کسب و کار چقدر بزرگ یا کوچک است؟

مشخص کردن اندازه کسب و کار همان چیزی است که استراتژیست های بازار, همیشه درباره اش حرف می زنند. دقت کنید که بزرگی کسب و کار و وسعت مشتریان, لزوما موفقیت نمی آورد و کوچکی آن هم لزوما باعث کاهش درآمد نمی شود. نکته مهم این است که کسب و کاری موفق است که بداند دقیقا ویژگی های محصولش چه ارتباطی با گروه مشتریان و اندازه آن برقرار می کند. برای مثال اگر قرار است گلدان هایی خاص برای طبقات بالادستی جامعه تهیه کنید, لازم نیست همه را مورد خطاب قرار بدهید بلکه باید افراد همان جامعه و ارزش ها, سبک زندگی و رفتار اقتصادی آنها را مدنظر قرار بدهید. این یعنی هدف گذاری دقیق گروه مشتریان. این هدف گذاری حتی نوع بازاریابی شما را هم تحت تاثیر قرار می دهد چه بخواهید بازاریابی مشتری محور داشته باشید چه بازاریابی محتوایی. با این کار ممکن است شما با کمترین زمان برای توزیع یک محصول خاص به یک مشتری خاص, سود بیشتری از فروش صدها محصول به صدها فرد متفاوت, داشته باشید. پس مشخص کردن اندازه کسب و کار, نه تنها راه شما بلکه اندازه قدم هایتان را نیز تعیین می کند.

بعد از شناخت بازار هدف و تحلیل مشتریان, نوبت به تحلیل رقبا می رسد. آنها را بشناسید, راه هایشان را ببینید و تجربه هایشان را بسنجید اما از آنها تقلید نکنید. نسبت طرح تجاری خودتان با رقبا را در نظر بگیرید و بدانید که در کدام میدان ها باید با آنها ملاقات و رقابت کنید.

بخش سوم؛ دستتان را با ارائه نمونه محصول و شناسایی منابع پر کنید

برای مشتریان فقط طرح و برنامه کافی نیست! آنها باید نتیجه کار شما را ببینند پس حتما نمونه محصول یا خدمات را تهیه کنید و تمایزهای کارتان را با نتایج نهایی آن توضیح دهید. قدم بعدی شناسایی منابع برای توسعه کارتان است. تولید انبوه محصول یا توسعه خدمات ممکن است به یک مکان, میزانی هزینه و یا حتی حضور سرمایه گذار نیاز داشته باشد. در مورد همه این موارد به نتیجه برسید.

بخش چهارم؛ مشخص کردن ساختار کسب و کار

این بخش مثل کاری است که موسیقی دان با صداها و سازها انجام می دهد. اگر بخش های قبلی را شناسایی انواع صدا و ابزارها در نظر بگیریم, این قسمت به ما می گوید ترتیب, نظم یا ساختار همه این موارد چطور است. برای مشخص کردن ساختار, نیاز به چهار مورد زیر داریم:

  1. تعیین نوع کسب و کار: شاید این کار فقط مشخص کردن حیطه کاری با یک اسم باشد اما این اسم به دیگران می گوید چه کاره اید و با چه کسانی کار دارید.
  2. تعیین استراتژی: نوع استراتژی از مزیت رقابتی, هویت بصری و برندینگ تا نوع بازاریابی, تبلیغات و حتی شکل توزیع را تحت تاثیر قرار می دهد.
  3. تعیین برنامه بازاریابی: نحوه دسترسی به مشتریان و معرفی محصول به آنها از طریق برنامه بازاریابی مشخص می شود.
  4. تعیین نوع توزیع و فروش: نوع توزیع محصول یا خدمات می تواند حتی یکی از ویژگی های رقابتی کار شما را بشود.

در نهایت همه این موارد نه تنها باید هماهنگ با همدیگر عمل کنند بلکه باید در جهت یک برنامه عملی باشند تا فعالیت شرکت شما بتواند تداوم داشته باشد. علاوه بر همه این ها باید بدانید برای راه اندازی این کارها به چه منابع انسانی نیاز دارید و قرار است ساختار شرکت و نوع تعامل با کارکنان به چه شکل باشد. بعد از تمام این ها نوبت می رسد به بخش آخر یعنی نوشتن و پیاده سازی بیزینس پلن که در قسمت بعدی آن را توضیح خواهیم داد.

نوشتن بیزینس پلن

چگونه یک طرح بنویسیم؟

بله نوشتن کار سختی است اما نه وقتی که قلم تان به خودش ایمان داشته باشد! برای نوشتن طرح باید قدم به قدم شروع کنید و ترتیب متن ها را طوری در نظر بگیرید که انگار از چشم مخاطب به کارتان نگاه می کنید. مراحل زیر پیشنهاد بوکاپو است:

  1. انتخاب یک عنوان و حتی زیرعنوان گویا
  2. تنظیم دقیق و جزئی فهرست
  3. قراردادن چکیده اجرایی به عنوان مشخص کننده اهداف شرکت
  4. ارائه تاریخچه مختصر, ماهیت کار تجاری, بیان اهداف, توانایی ها و نگرش
  5. ارائه جزئیات درباره محصولات یا خدمات
  6. شرح برنامه بازاریابی
  7. شرح برنامه روزانه کاری
  8. مشخص کردن ساختار شرکت یا گروه
  9. ارائه الگوی مالی کار تجاری همراه با اطلاعات مالی

چکیده اجرایی شاید سرسخت ترین مرحله این کارها باشد. اما نگران نباشید, می شود مثل بسیاری از دانشجویان که چکیده پایان نامه را آخر کار می نویسند, شما هم همین کار را کنید. در ادامه یک قالب کلی به شما ارائه داده ایم تا دید واضح تری از بیزینس پلن داشته باشید.

قالب بیزینس پلن

قالب بیزینس پلن

همیشه قالب های متنوعی برای بیزینس پلن پیشنهاد می شود. نکته مهم این است که وظیفه ما فقط پیروی از یک قالب خشک نیست بلکه گاهی اوقات نیاز هست که به خلاقیت خودمان و صد البته نوع کسب و کار, محصول و استراتژی هم توجه داشته باشیم. قالب زیر پیشنهاد بوکاپو است:

بخش اول: شناخت کسب و کار

  • شناخت بازار
  • جایگاه کسب و کار
  • داده های تحقیقاتی مربوط به کسب و کار
  • ویژگی های محصول
  • بیان مشکل و راه حل
  • اهداف

بخش دوم: اندازه کسب و کار

  • مشخص کردن اندازه کسب و کار
  • هدف گذاری گروه مشتریان
  • تحلیل رقبا

بخش سوم: شناسایی منابع

  • ارائه نمای کلی از نمونه محصول یا خدمات
  • برآورد میزان هزینه
  • تخمین سرمایه لازم

بخش چهارم: ساختار کسب و کار

  • نوع کسب و کار
  • استراتژی کلی
  • برنامه بازاریابی
  • برنامه توزیع و فروش
  • منابع انسانی

اگر در حین نوشتن متوجه شدید که باید بخش هایی به این قالب اضافه شود, با در نظر گرفتن اصل هماهنگی بین بخش های مختلف, آن را اضافه کنید. همچنین اگر به راه اندازی کسب و کار علاقه مندید, حتما خلاصه کتاب های کارآفرینی بوکاپو را ببینید.

تهیه یک بیزینس پلن نیاز به صبر و البته پیگیری دارد. باید بدانید که ممکن است در هر مرحله ناامید و خسته شوید و بعد هم یک پچ پچ دائمی به شما بگوید: ولش کن! اینا همش حرفه! اما این صدا را باید پس بزنید و به یاد بیاورید که در دنیای امروز از یک فرمانده و کارگاه تا یک مربی فوتبال برای رسیدن به موفقیت نیاز به نقشه دارند. شما باید آنقدر به ایده هایتان ایمان داشته باشید که اگر زمانی از شما پرسیدند بیزینس پلن چیست؟ و چه اهمیتی دارد, تجربه خودتان را به عنوان یک نمونه موفق به همه ارائه دهید.

پیشنهاد می کنیم حالا که با پاسخ سوال بیزینس پلن چیست آشنا شدید, مطلب اصول بازاریابی را هم مطالعه کنید.

سوالات متداول

  • بیزینس پلن چیست؟

بیزینس پلن, یک سند مکتوب است که به دقت و با جزئیات مفصل, توضیح می دهد که شما چگونه باید اهداف کسب و کار را تعریف و دستیابی به اهداف را چگونه باید اجرا کنید. طرح تجاری مثل یک نقشه راه جامع یا یک کتاب راهنما, تمام جنبه های بازاریابی, مالی و عملیاتی را در نظر می گیرد و کسب و کارتان را از لحظه تولد تا رسیدن به اهدافش رشد می دهد.

  • چگونه یک بیزینس پلن بنویسیم؟

این کار شامل 9 مرحله است:

انتخاب عنوان, تنظیم دقیق فهرست, قراردادن چکیده , ارائه تاریخچه مختصر, ماهیت کار تجاری, بیان اهداف, توانایی ها و نگرش, شرح برنامه بازاریابی, مشخص کردن ساختار, ارائه الگو. بیزینس پلن یک تجربه همه جانبه است که می توان در طی آن برای مثال هم اصول سرمایه گذاری را فهمید و هم اهمیت استراتژی خوب یا بد را.

  • اهمیت بیزینس پلن چیست؟

بیزینس پلن یا طرح کسب و کار به ما می گوید: باید از کی, کجا و چگونه شروع کنی. باید ایده هایت را معنادار و ارزشمند کنی و ببینی کاربردی هستند یا هنوز جای کار دارند. باید سرمایه اولیه داشته باشی یا این که هدفت باید جذب سرمایه گذار باشد.

  • مهم ترین دلیل برای داشتن طرح تجاری چیست؟

حرکت دائمی به سمت اهداف تجاری مهم ترین دلیل وجود طرح تجاری است. تبدیل ایده های کاری به واقعیت نیاز دارد؛ به یک نقشه واضح واقع بینانه که تمام خطرها و فرصت های مسیر را به ما نشان دهد. یک طرح تجاری قوی, می تواند باعث خلق مدل کسب و کار شود و برای افراد, ذهنی نوآور بسازد.

دیدگاه‌ها

پاسخ به
اپلیکیشن بوکاپو
کاربردی‌ترین اپلیکیشن مطالعه
خلاصه صوتی و متنی برترین کتاب‌ها