انواع شخصیت در روانشناسی

انواع شخصیت در روانشناسی کدام اند؟ مبنای این طبقه بندی چیست؟ شناخت این شخصیت‎ ها چه تاثیری بر زندگی ما می گذارد؟ در این مطلب به تمام این سوال ها پاسخ خواهیم داد.

علم روانشناسی در مقایسه با سایر رشته های علمی که می شناسیم علم جدیدی است. اگر سرآغاز علم به شکلی که امروز با آن آشنا هستیم را تأملات دکارت و جمله معروف می اندیشم پس هستم او بدانیم, علم روانشناسی و طبقه بندی انواع شخصیت در روانشناسی سال ها بعد و در حقیقت از اواسط قرن نوزدهم وجهه ای برای خودش پیدا کرد.

حتی آن زمان هم این علم با علم روانشناسی که امروز می شناسیم متفاوت بود. بخش بزرگی از کار روانشناسی را رمان نویس ها انجام می دادند. اگر آنقدر آدم پر حوصله ای هستید که رمان های کسی مانند داستایفسکی را خوانده اید, حتما به این موضوع برخورده اید که رمان نویس های قدیمی چه سطرها و صفحه های مفصلی را به واکاوی شخصیت افراد اختصاص می دادند می شد در آن به انواع شخصیت افراد پی برد. بعد از رمان نویس ها, بعضی فیلسوف ها بودند که به روانشناسی چهره ای علمی بخشیدند. ویلیام جیمز, برادر رمان نویسی به نام هنری جیمز, یکی از این افراد بود که نظریه های جدید و جالب توجهی در مورد کارکرد روان انسان تدوین کرد و پایه گذار مکتب مهمی در شناخت ذهن انسان شد. با این حال این روانکاوانی چون فروید, یونگ و آدلر بودند که دانش روانشناسی را به شکل امروزی پایه گذاشتند. آن چیزی که به عنوان تیپ‎شناسی شخصیت و انواع شخصیت در روانشناسی امروز وجهه علمی پیدا کرده مرهون تلاش‎های این دانشمندان است.

انواع تیپ های شخصیتی در روانشناسی

از تاریخچه روانشناسی که بگذریم, اهمیت عملی این علم در زندگی روزمره ما (البته اگر قصد نداریم تارک دنیا بشویم!) خیلی زیاد است. دانش روانشناسی به ما کمک می کند ضعف ها و قدرت های خودمان را بشناسیم. فعالیت ها و فضاهایی را که با ما سازگار هستند تشخیص بدهیم و انرژی و وقتی که در اختیار داریم را کمتر هدر بدهیم.

همین موضوع در مورد شناخت بقیه آدم هایی که در زندگی با آنها سر و کار داریم هم صدق می کند. دانش روانشناسی به ما کمک می کند تشخیص بدهیم کجا باید مقابله کنیم و کجا سازش به خرج بدهیم. یا اینکه با چه کسی می توانیم دوستی نزدیک داشته باشیم و چه کسی را تنها زمانی که ضروری است ملاقات کنیم. از شناختن تیپ شخصیتی خودمان و دیگران, منافع زیادی عایدمان می شود و وقتی این دانش را به دست می آوریم تعجب می کنیم که چطور قبل از این می توانستیم با آدم ها مراوده سازنده برقرار کنیم یا دلیل شکست های قبلی در روابط شغلی و عاطفی و خانوادگی مان را می فهمیم.

انواع شخصیت در روانشناسی

امروزه سیستم های زیادی وجود دارند که انواع شخصیت در روانشناسی را بر اساس معیارهای مختلف طبقه بندی می کنند. یک نمونه از این سیستم ‎ها سیستم فروید است که افراد را بر اساس مرحله‎ ای از رشد روانی که در آن تثبیت شده‎ اند طبقه ‎بندی می کند. بعضی ‎‎طبقه ‎بندی های انواع شخصیت مانند سیستم کارن هورنای بر اساس شیوه مقابله فرد با تضادهای محیط شکل گرفته ‎اند. این روش‎ ها اگرچه معتبرند ولی کارآمدی‎ آنها وابسته به روان درمانی است. یعنی بیشتر به درد آنهایی می خورد که در حال گذراندن درمان نزد روان‎کاو هستند. در این مطلب ما به طبقه ‎بندی هایی می‎پردازیم که جنبه کارکردی دارند و برای افرادی که هیچ نیازی به مراجعه روانکاو احساس نمی کنند هم قابل استفاده ‎اند. این طبقه بندی ها که عمدتا تحت تاثیر روانشناسی یونگی اند به کارکردهای روانی آدم ها توجه می کنند و بر اساس قدرتی که هر فرد در زمینه ای دارد, او را در دسته ای قرار می دهند. تست مایرز که طی سال‎های اخیر مشهور شده یک از این سیستم های طبقه ‎بندی است. این شکل شخصیت شناسی روانی به نقاط قوت و ضعف فردی در هر یک از عملکردها می پردازد. یک شیوه طبقه بندی دیگر که کمی قبل از تست مایرز خیلی طرفدار پیدا کرد؛ طبقه بندی روانشناسان یونگی بر اساس نمادهای اساطیری بود. این شیوه شخصیت شناسی با ارجاع به اساطیر یونانی گرایشات غالب هر فرد, دشواری های روانشناختی و چالش‎های رشدی ممکن را توصیف می کند.

تست مایرز یا MBTI

تست مایرز بر اساس قدرت و ضعف های عملکرد روانی افراد ساخته شده است. اگر دیدگاه های دانشمندان مدرن را قبول کنیم, می توانیم روان را هم شبیه بدن ببینیم که با تمرین در چیزی ورزیده و با تنبلی فرسوده می شود و جدا از این, به طور مادرزادی بعضی خصوصیاتش از بعضی دیگر قوی تر است. تست مایرز بر اساس چهار جفت توانایی ذهنی افراد طراحی شده است و انواع شخصیت افراد را بر این اساس واکاوی می کند.

برونگرایی/درونگرایی

افراد درونگرا آنهایی هستند که انرژی را از تنهایی و خلوت می گیرند. این آدم ها با تماشای فیلم, قدم زدن در طبیعت و خلاصه, فعالیت هایی که به حضور دیگران نیاز ندارد خودشان را آماده انجام مسئولیت های زندگی می کنند. حتی بیشتر از این, حضور دیگران در مقاطعی, زندگی فرد درون گرا را مختل می کند. در خصوص ویژگی های افراد درونگرا و نحوه ارتباط با درونگراها می توانید به کتاب سکوت نوشته سوزان کین مراجعه کنید.

سکوت
قدرت درون گراها در دنیایی که از حرف زدن باز نمی ایستد!
اثری از سوزان کین
22 دقیقه
کتاب صوتی موجود است
مشاهده کتاب سکوت

افراد برونگرا کسانی هستند که در ارتباط با دیگران انرژی از دست رفته را جایگزین می کنند. برای فرد برونگرا تلفنی حرف زدن با خواهر یا برادر, قرار قهوه با یک دوست و شرکت در مهمانی ها می تواند التیام بخش ناراحتی ها باشد.

تست مایرز یا MBTI

حسی/شهودی

بعضی افراد هستند که با جزییات پیرامونشان درگیر می شوند و بعضی ها, اگر دنیا را آب ببرد خبردار نمی شوند. شاید برایتان پیش آمده باشد که با دوستی به خرید بروید و از این موضوع تعجب کنید که چطور او به خاطر رنگ دکمه جیب پشتی, لباسی که خیلی دوست دارد را نمی خرد و شما را یک ساعت دیگر در مغازه ها می چرخاند. بعد ممکن است شما به این فکر کنید که حتی از رنگ بقیه لباس هایی که در خانه دارید بی‎خبرید و در خیالات خودتان سیر می کنید. در این صورت شما یک فرد شهودی و دوستتان یک فرد حسی است. افراد حسی از جزییات و تحریکات محیطی تغذیه می کنند و افراد شهودی از تخیل و دریافت های درونی سیراب می شوند.

منطقی/عاطفی

این جفت معروف را کمتر کسی هست که نشناسد. این جفت همیشه در تصمیمات مهم زندگی مثل انتخاب شغل و همسر از راه می رسند. آیا به عقلم گوش بدهم و تجارت یا مهندسی بخوانم یا به راه دلم بروم و موسیقی دان بشوم؟ آیا با کسی ازدواج کنم که به دلم می نشیند یا کسی که خانواده ام می پسندند؟ البته هر انتخابی که بکنیم در نهایت در مقطعی احساس پشیمانی خواهیم کرد, چون آن بخشی از روانمان که طی این فرایند تصمیم گیری سرکوب کرده ایم, گوشه ای منتظر نشسته تا بعد انتقامش را بگیرد. با این حال نباید بدبین بود. رسیدن به تلفیقی از عقل و احساس ما را به وضع روانی با ثبات تری می رساند و البته این موضوع در سنین بالاتر اتفاق می افتد. تا قبل از آن همه ما به یکی از این دو طرف گرایش بیشتری داریم.

قضاوت/دریافت

آخرین جفت کارکرد روانی مایرز قدری پیچیده تر از قبلی هاست. در زندگی اجتماعی, ما با ایده ها و تفکرات بقیه آدم ها مواجه می شویم. خواه از طریق مواجهه مستقیم و خواه از طریق مطالعه کتاب و تماشای فیلم و فعالیت هایی که به آنها کار فرهنگی می گوییم. در قبال این ایده ها و تصورات بیرونی, دو راه پیش پای هر کسی وجود دارد. راه اول راه قضاوت است, یعنی ما با توجه به هنجارهایی که داریم به چیزهایی که دریافت می کنیم واکنش نشان می دهیم, درست و غلط چیزها و کاری که باید انجام شود را تعیین می کنیم. راه دوم راه دریافت و پذیرش است, یعنی ما واقعیت را به عنوان چیزی که مستقل از ما وجود دارد می پذیریم و تجربه خودمان از زندگی را تنها یکی از بسیار شکل های ممکن تلقی می کنیم. رویکرد قضاوت گری وقتی افراطی شود, به تعصب تبدیل می شود و رویکرد دریافتی اگر متعادل نباشد فرد را دچار بی عملی و بی خیالی می کند. طوری که فرد به هیچ چیز واکنشی مشخصی نشان نمی دهد.

انواع شخصیت روانی در جهان اساطیری

این رویکرد به روانشناسی در وهله اول برای بسیاری افراد عجیب به نظر می‎رسد. با این حال مبتنی بر رویکردی علمی است. خانم شینودا بولن, روانکاو آمریکایی ژاپنی الاصل, طی درمان بیمارانش متوجه شد که هر کدام از آنها با یک نماد اسطوره‎ای مطابقت دارند. این کشف او منجر به شکل گیری یک سیستم طبقه ‎بندی شد که امروزه برای مردم سرتاسر دنیا قابل استفاده ‎است. نکته جالب اینجاست که بسیاری از افرادی که هیچ ریشه ای در فرهنگ رومی و یونانی ندارند با این نمادها ارتباط برقرار می کنند. توجیهی که برای این امر آورده می شود این است که اسطوره یک پدیده جمعی و جهان شمول است و از مرزهای جغرافیایی و حتی زبانی به سادگی عبور می کند. در طبقه بندی مبتنی بر اسطوره زنان و مردان در دو گروه مجزا قرار گرفته اند. این به معنای آن نیست که مردها نمی‎توانند در طبقه ‎بندی شخصیت روانی گروه دیگر قرار بگیرند. در واقع این جداسازی زنان و مردان در این سیستم بیشتر در سطح روانی معنی دارد؛ روان زنانه به شکل هایی بروز پیدا می کند و روان مردانه به شکل هایی دیگر که خیلی مختصر آنها را مرور می‎کنیم.

شخصیت روانی در جهان اساطیری

الگوهای شخصیتی زنان

در روانشناسی یونگی, زنانگی هم یک وضع جسمی و هم یک وضع روانی است. یونگ به بخش زنانه روان آنیما نام می دهد که به شکل های مختلفی در می آید. طبقه بندی انواع الگوهای شخصیتی زنان که در ادامه خواهید دید, از طریق آنیما برای مردان نیز قابل لمس است.

طبیعت گرا

طبیعت گرایی زنان ممکن است هر معنایی داشته باشد جز اینکه آنها به پیک‎نیک رفتن علاقمندند! در واقع این گرایش در روان زنانه او را به بازگشت به احساسات و عواطف طبیعی اش ترغیب می کنند. این دسته از زنان قید و بندهای ناشی از آداب و رسوم و فرهنگ را بر نمی‎تابند و در برابر آن طغیان می کنند. طغیانی که از شیوه لباس پوشیدن تا انتخاب همسر و شغل را در بر می‎گیرد.

منطقی و عقلانی

عقلانیت در روان زنانه خیلی وقت‎ها بازتاب معیارهای مردسالارانه است. زنانی که در این دسته قرار می‎گیرند بر عکس گروه قبلی همه ‎چیز را به دور از عواطف و احساسات و بر اساس مصلحت اندیشی و کارآیی در نظر می‎گیرند. این زنها از نگاه سایرین کمی عجیب و غریب‎اند چرا که به نظر می‎رسد در حال بازی کردن در زمین مردان هستند.

دختر گم‎شده

یک تیپ شخصیتی رایج در زنان کسی است که همیشه سردرگم است. بدون اینکه بفهمد چرا ازدواج می کند, بچه دار می شود. معمولا اراده ای از خودش ندارد و زندگی اش دستخوش اتفاقاتی است که بدون دخالت او می افتند.

شخصیت مادرانه

در بسیاری از فرهنگ‎ ها, بخصوص در فرهنگ های سنتی, اولین انتظاری که از زن می‎رود فرزندآوری و پرورش اوست. بنابراین زنانی که در جوامع سنتی زندگی می کنند اگر این شخصیت را داشته باشند زندگی آرام و خوبی خواهند داشت. شخصیت مادرانه از تغذیه کردن و مراقبت کردن نیرو می‎گیرد و به زندگی اش معنا می دهد. اینها زن هایی هستند که بعد از رشد بچه ها و بیرون رفتن آنها از خانه مادری افسرده می شوند.

شخصیت لذت‎جو

باز هم به طور سنتی لذت جویی برای زنان امری ممنوع است و در بعضی‎ فرهنگ ها این منع تا جایی پیش می‎رود که اساسا افراد جامعه منکر ظرفیت و توانایی لذت جویی زنان می شوند. با این حال این زنان هم جمعیت قابل توجهی را در شکل می‎دهند. اینها زنانی هستند که از زیبایی لذت می‎برند و همینطور از هر چیز محسوس مادی و جسمانی. متاسفانه این گروه زنها در بسیاری فرهنگ ها از نظر اخلاقی و حتی قانونی محکوم می شوند و دشواری‏‎های روانی زیادی تجربه می کنند.

تیپ همسر

شخصیت دیگری در زنان هست که تمام هویتش را از فردی که همسر اوست می‎گیرد. چنین زنانی عموما در زندگی هدفی مهمتر از حفظ پیوند زناشویی ندارند و هر چیزی برایشان تحت تاثیر این رابطه قرار می‎گیرد. دشواری های چنین شخصیتی نیاز به توضیح بیشتر ندارد. این گروه هم مانند گروه دختران سردرگم زندگی‎شان در اختیار خودشان ندارند و وابسته به اراده دیگری هستند.

زنان درونگرا و معنوی

این دسته از زنان در برابر تمام چیزهایی که به سایرین انگیزه و شوق زندگی می دهد, به داشتن فضایی امن و آرام و سرشار از نیروهای روحی علاقمندند. بسیاری از این زنان ممکن است اصولا ازدواج نکنند و حتی از این بابت رنجی هم نبرند. ممکن است در مشاغلی مانند پرستاری یا کارهای خیریه احساس آرامش کنند و یا اینکه آن زنی باشند که در پشت پرده پناهگاهی امن برای همسر برونگرایش می سازد.

الگوهای شخصیتی مردان

الگوهای شخصیتی مردان هم مانند الگوهای شخصیتی زنان, انواع گوناگونی دارند. یونگ بخش مردانه روان را آنیموس می نامد. طبقه بندی انواع الگوهای شخصیتی مردان که در ادامه خواهید دید, از طریق آنیموس برای زنان نیز قابل لمس است.

مرد سلطه‎جو

این دسته از مردان شیفته قدرت و برتری هستند. تلاش مدام برای به دست آوردن ثروت و نفوذ و گاهی رفتارهای بی‎رحمانه ای که ضامن موفقیت در این عرصه است ویژگی این مردان را می سازد. این مردان که در بعضی متون به مردان آلفا معروفند در ارتباط با زنان هم از در برتری جویی و اغوا و مطیع ساختن آنها وارد می شوند.

شخصیت منزوی

این تیپ شخصیتی بر خلاف تیپ قبلی خلوت‎گزین و رنجور است. انگار در غار خودش زندگی می کند. اگر همسری داشته باشد, مسئولیت ارتباط با جهان بیرون از خانه با زن است. این مردان گاهی به افسردگی های جدی مبتلا می شوند و گاهی هم در این انزوا به سرچشمه های خلاقیت می رسند.

بمب‎های عاطفی

مردانی که در این دسته اند پر جوش و خروش‎اند. دلبستگی زیادی به خانواده و فرزندان دارند و از آنها مانند حریم شخصی خودشان دفاع می کنند. گاهی خیلی مهربان و حمایتگرند و گاهی عواطف در حال انفجار چشم آنها را می‎بندد و به غیرعقلانی ترین شیوه ها عمل می کنند.

شخصیت متعادل

این نوع از مردان شیفته دانش و هنر و ادب هستند. ممکن است در نگاه اول خیلی سرد به نظر برسند ولی اگر با آنها از یافته های علمی روز یا مکاتب هنری حرف بزنیم ناگهان خلقشان باز می شود و به هیجان می آیند. در کارشان خیلی حرفه ای هستند ولی بیرون از حوزه تخصصی‎شان اهل مدارا و بی‎طرفی اند.

مرد سخنور

مرد سخنور اهل سیاست است. این تیپ شخصیتی به خوبی یاد می‎گیرد که چطور از مهارت های کلامی برای به پیش بردن اهدافش استفاده کند. خواه این هدف یک هدف تجاری باشد یا به دست آوردن دل زنی که دوست دارد با او ارتباط برقرار کند. در دنیای تجارت و رسانه به وفور می شود این تیپ شخصیتی مردانه را دید.

شخصیت صنعتگر

در این دسته ما مردانی را می‎بینیم که رنجشی عاطفی یا یک ناکامی درونی را به منبعی برای یک زندگی بی سروصدا و به ظاهر یکنواخت تبدیل کرده اند. این مردان به کارهای دستی علاقمندند. ممکن است یک تعمیرگاه اتوموبیل داشته باشند یا تراشکاری کنند و یا در یک آتلیه شخصی به نقاشی و مجسمه سازی رو بیاورند. روند یکنواخت کار به این مردان فرصت می دهد احساسات ناخوشایندشان را به شکل یک محصول بیرونی در بیاورند و به آرامش برسند.

مردان رازآلود

این صفتی است که می‎توانیم به مردانی نسبت بدهیم که به دنبال هر چیزی هستند که آگاهی آنان را دگرگون کند. در سنین جوانی گرایش به مواد مخدر از جدی ترین تهدیدها برای زندگی این دسته است. با این حال در گذر زمان معمولا این گرایش را تعدیل می کنند و ممکن است به مطالعات مذهبی رو بیاورند یا اینکه به صوفی گری و عرفان تمایل نشان بدهند. تئاتر و موسیقی و رقص و هر چیزی که تجربه ذهنی متفاوت از حالت عادی به فرد بدهد چیزی نیست که این دسته از مردان بتوانند در برابر آن مقاومت کنند.

شخصیت هیجانی

شخصیت مرد هیجانی کسی است که تمام اوقات در بدنش زندگی می کند. وقتی عصبانی می شود رگ هایش بیرون می‎زند و وقتی به هیجان می آید توان تصمیم گیری عقلانی را از دست می‏‎دهد. این تیپ شخصیتی توسط مردان و زنان دیگر مورد سواستفاده قرار می‎گیرد. او را به جنگ می‎فرستند و بعد از مرگ به او لقب قهرمان می‎دهند و هر جا لازم است کاری انجام شود که ظاهر خوبی ندارد او را به این کار ترغیب می کنند.

حالا که با انواع شخصیت و نحوه طبقه بندی آن از دیدگاه روانشناسی آشنا شدید, بد نیست برای آشنایی بیشتر با انواع شخصیت در روانشناسی می توانید به بخش خلاصه کتاب های روانشناسی در وب سایت بوکاپو مراجعه کنید.

در این مقاله با انواع شخصیت در روانشناسی آشنا شدیم و فهمیدیم هر کدام از این گرایش ها روی رفتارهای فردی و اجتماعی افراد چه اثراتی می گذارد. مراجعه به روانکاو و مطالعه کتاب های روانشناسی می تواند شناخت ما را از قدرت ها و ضعف های خودمان و افرادی که با آنها در ارتباطیم, بیشتر کند. شما با کدام یک از این تیپ های شخصیتی احساس نزدیکی بیشتری می کنید؟

سوال های متداول:

  • چند نوع تیپ شخصیتی داریم؟

طبقه بندی تیپ های شخصیتی متنوع اند. بر اساس هر نظریه روانشناسی تیپ های شخصیتی مختلفی داریم. برای مطالعه بیشتر در زمینه شخصیت شناسی می توانید به کتاب چهار گرایش اثر گرچن روبین مراجعه کنید.

  • انواع تیپ شخصیتی زنان چیست؟

روانشناسان پیرو یونگ زنان را در چند تیپ شخصیتی طبقه بندی کرده اند که مهم ترین آنها شامل تیپ طبیعت گرا و عقلانی, مادرانه, دخترانه, همسر, روحانی و لذت جوی جسمانی است.

  • انواع تیپ شخصیتی مردان چیست؟

روانشناسان یونگی مردان را در هم در دسته های مشابهی طبقه بندی کرده اند: قدرت طلب, پرخروش و عاطفی, منزوی, اهل تعادل, سخنور , هیجانی, صنعت‎گر, اهل راز و رمز.

دیدگاه‌ها

فاطمه پیرهادی
عالی بود ... خلاصه و کاربردی ... دست شما سلامت
دوشنبه 20 بهمن 1399
پاسخ دادن
محمدعلی سعیدی
مثل همیشه کاربردی و عالی.
دست مریزاد
دوشنبه 04 اسفند 1399
پاسخ دادن
پاسخ به
اپلیکیشن بوکاپو
کاربردی‌ترین اپلیکیشن مطالعه
خلاصه صوتی و متنی برترین کتاب‌ها